Land vol witte kruisen

Het eerste weekend van mei heeft altijd iets feestelijks in zich. Omdat de lente er is, elke vogel een ei legt en we elk jaar opnieuw een feestdag hebben.

IMG_5457Dit jaar was ik in Noord-Frankrijk voor een weekend workshop beelden maken in klei bij de geweldige Lut Brackx. In haar prachtig gerenoveerde huis, met geweldig atelier dat zicht biedt op weiland en paarden, brachten we schone, creatieve uren door. Ja, een mond boetseren is verdorie lastig. Ogen ook. En dan die oren en die armen en oh nee, het zakt heel de tijd scheef. En dan heb je nog geen uitdrukking in het gezichtje gebracht. Pfoe, wij maar leren en ploeteren om wat er zo ogenschijnlijk eenvoudig uitziet, ook in de vingers te krijgen. Nee, een simpel worstje rollen uit klei, zomaar tussen duim en wijsvinger, is geen eenvoudige zaak, zeker niet om er nadien vloeiend een charmante bovenlip van te maken. Maar kijk, wij kwamen om te leren, en dat deden we dus.

IMG_5478Zondagnamiddag, de meeste beeldjes waren intussen naar tevredenheid afgewerkt, kregen we plots het aanbod om naar een Amerikaans kerkhof te gaan, dat in een naburig dorpje ligt. Ik heb niet zo veel met herinneringen aan de oorlog, maar het leek me sowieso fijn om even op stap te gaan, na onze intense atelier-uren.

Goh, wat ik zag, kon ik amper bevatten. Wat een uitgestrektheid, wat een vlakte, een land vol witte kruisen. Zo van dat echt wit-wit dat fel afstak tegen het piekfijne groene gazon en de blauwe lucht. Onwezenlijk van sfeer. Wij waren de enige aanwezigen en dwaalden met z’n vijven door de grafstenen. Af en toe hardop namen lezend, een sterfdatum, een plaats in Amerika. Al deze jongemannen die de oversteek uit Amerika hadden gemaakt om hier in deze vlakte te sterven. Jong, wellicht te jong, in volle geweld, met vreselijke wapens. Allemaal gestorven tussen september 1918 en november 1918. Allemaal op drie maanden tijd. Meer dan 14.000 duizend mannen. De meesten gekend. Sommigen niet, op hun graf lees je: “Here rests in honored glory an American soldier known but to god”. De Joodse mannen kregen een steen met een Davidster op de top.

Terwijl ik door het landschap liep, dacht ik aan de verschrikkingen die hier gebeurd zijn, waar ik in de verste verte niets van afwist, nog geen flard kon voelen van de stank, het geroep, de verwarring, de angst. De mannen die moesten gaan staan en marcheren, tegen beter weten in, hun einde tegemoet.
En tegelijk was het er in het huidige moment ontzettend vredig, open, kalm, met vogelgekwetter dat de lentelucht vulde. Met prachtige bomen op het terrein en de zon die door hun kruinen speelde. Met een ontzettend goed onderhouden gazon, netjes afgeboord en wandelpaden keurig geveegd, geen boomblaadje te bespeuren.

Na ons bezoek dronken we iets in het enige cafeetje dat het dorp rijk was. Het was meteen ook museum en verkocht ‘souvenirs’ uit oorlogstijd. Een oude drinkenbus, oude dagboekjes, een gasmasker en tal van objecten waarvan ik niet eens kon raden wat ze waren. Tel er geld voor neer en het is van jou. De oorlog om munt uit te slaan.

IMG_5480.JPG

Ik vroeg me af of er elk jaar kleinzonen of kleindochters zijn die een lange reis maken om het graf van hun grootvader te bezoeken, die in dat verre land zijn leven liet, die ze nooit gekend hadden. Voor hoeveel mensen zou deze streek van betekenis zijn? Tot waar spinnen de draden die hier vertrekken nu nog een web?

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s